Kökeni Farsça olan mahya kelimesi, yalnızca Ramazan ayında kurulduğu için “aylık” anlamına gelen “mahiye” sözcüğünden türemiştir. Osmanlı’dan günümüze uzanan bu zarif gelenek, minareler arasına asılan ışıklı yazılarla Ramazan gecelerine hem estetik hem de manevi bir boyut kazandırır. Arapça’da “hayat” anlamına da gelen mahya, aslında toplumun ortak hafızasında iyiliği, merhameti ve paylaşmayı hatırlatan bir semboldür.
Mahyanın ortaya çıkışıyla ilgili en bilinen rivayetlerden biri 17. yüzyıla uzanır. Fatih Camii müezzinlerinden Hattat Hafız Ahmed Kefevi’nin iki minare ve mahyaya benzer şekiller içeren bir çalışması Sultan I. Ahmed’in dikkatini çeker ve padişah bu görsel düzenlemenin minareler arasına kurulmasını ister. Daha önce kandil gecelerinde minarelerin kandillerle donatılması geleneği varken, iki minare arasına gerilen ipler üzerine kandillerle yazı oluşturulması bu geleneği incelikli bir sanat dalına dönüştürmüştür. Böylece mahya, yalnızca bir aydınlatma unsuru değil; mesaj taşıyan bir sanat formu haline gelmiştir.
Mahyaları tasarlayıp uygulayan ustalara “mahyacı” adı verilir. İlk dönemlerde halatlara dizilen yağ kandilleriyle oluşturulan yazılar, büyük bir emek ve hesap gerektirirdi. Mahyacı, tasarımı önce kâğıt üzerinde planlar, kandillerin yerini tek tek belirler ve ardından minareler arasında uygulamaya geçerdi. Zeytinyağı ya da mumla yanan kandillerin ömrü sınırlı olduğu için mahyalar gecenin belirli saatlerinde izlenebilirdi. Buna rağmen her akşam farklı bir mesajla minareler arasında ışıkla yazılan sözler, Ramazan’ın ruhunu şehirle buluştururdu.
Bugün mahya geleneği alanında uzman mahya ustalarının emeğiyle yaşatılmaya devam etmektedir. Bursa da bu geleneğin güçlü şekilde sürdürüldüğü şehirlerden biridir. Özellikle Osmanlı’nın ilk başkenti olması nedeniyle Bursa’daki selatin camileri, mahya kültürünün tarihsel sürekliliğini yansıtan önemli mekânlar arasında yer alır. Ulu Camii başta olmak üzere kentin tarihî siluetine yön veren camilerde Ramazan boyunca minareler arasına asılan mahyalar, şehrin gecelerine hem estetik hem de manevi bir derinlik kazandırır. “Kul hakkından sakın” gibi toplumsal sorumluluğu hatırlatan mesajlar, Bursa’nın asırlık dini ve kültürel mirasıyla bütünleşerek kent belleğinde güçlü bir yer edinir.
Yolunuz Bursa’nın tarihi merkezine düştüğünde, bu lezzet deneyimi için şubelerimize uğrayabilirsiniz. Konum bilgisi için buraya tıklayabilirsiniz.
📍Bursa Heykel Atatürk Cad. No:60 – küçük tarihi mavi dükkan
📍Bursa Korupark AVM
📍Bursa Downtown AVM
📍İstanbul Nişantaşı Şakayık sok. No:67
Kaynakça:
– kultur.istanbul
– www.ledmahya.com
– www.bursahakimiyet.com.tr
Görsel kaynak; www.aa.com.tr