Türkiye’de modern karikatür sanatının temellerini atan Cemal Nadir Güler, yarattığı unutulmaz karakterlerle yalnızca mizah tarihine değil, toplumsal belleğe de derin izler bırakmıştır. “Amcabey”, “Efruz Bey”, “Dalkavuk”, “Akla Kara” ve “Yeni Zengin” gibi tiplerin yaratıcısı olan Güler, mizahın insan zihnine tebessüm ve derin düşünce kazandıran bir sanat olduğuna inanıyordu. Cemal Nadir Güler, karikatürle yalnızca güldürmeyi değil, toplumu düşündürmeyi de başarmış bir sanatçıydı. Hem eserleriyle hem de sanata bakışıyla Türk karikatürünün modernleşmesine öncülük etti.
13 Temmuz 1902’de Bursa’da doğan Cemal Nadir Güler, Bulgaristan göçmeni bir ailenin çocuğuydu. İlköğrenimini Bursa’da, ortaöğrenimini ise Bilecik’te tamamladı. Babasının hattatlık mesleği, onun sanata olan ilgisini şekillendiren önemli bir etkendi. Mühendislik eğitimi almak üzere Almanya’ya gitme hakkını kazanmasına rağmen, bu fırsatı değerlendirmedi ve resim alanında ilerlemeye karar verdi. Ancak Sanayi-i Nefise Mektebi’ne kabul edilmeyince tabela ressamlığı ve çıraklık yaparak sanata olan ilgisini sürdürdü.
Cemal Nadir’in ilk karikatürü, 1920’de Sedat Simavi’nin yayımladığı “Diken” dergisinde basıldı. Bu deneyim, onun karikatüre olan ilgisini artırdı. 1928’de “Akşam” gazetesinde günlük karikatürler çizmeye başlamasıyla kariyerinde önemli bir dönemeç yaşadı. 1943’e kadar bu gazetede çalışan sanatçı, aynı zamanda “Akbaba”, “Yedigün”, “Köroğlu” ve “Yücel” gibi dönemin önemli dergilerinde eserlerini yayımladı.
Cemal Nadir, II. Dünya Savaşı sırasında toplumsal ve siyasal olayları mizahi bir dille ele aldı. 1941 yılında çocuklara yönelik “Arkadaş” isimli bir dergi çıkararak çocukların eğlenceli bir şekilde öğrenmelerine katkı sağladı. Aynı dönemde yayımladığı “Amcabey” dergisi, yarattığı karakterlerin halk tarafından benimsenmesinde önemli bir rol oynadı.
Radyo skeçleri ve tiyatro oyunlarıyla mizah anlayışını sahneye de taşıyan Cemal Nadir, “Yüzkarası” adlı oyunuyla büyük beğeni topladı. Karikatürlerini ise “Amcabey’e Göre” (1932), “Karikatür Albümü” (1939), “Akla Kara” (1940), “Dalkavuk Karikatür Albümü” (1946) ve “Amcabey Albümü” (1946) isimleriyle kalıcı hale getirdi.
Cemal Nadir Güler, 7 Şubat 1947’de, 44 yaşında hayatını kaybetti. Vefatı, İstanbul’da büyük bir üzüntüye neden oldu ve cenazesi halkın yoğun katılımıyla gerçekleşti. Bugün İstanbul Cağaloğlu’nda ve Bursa’da onun adını taşıyan sokak ve caddeler sayesinde insanlar bu büyük sanatçıyı anmaya devam ediyor.
Kaynakça:
Görsel kaynak; https://www.karikaturculerdernegi.com/onculerimiz/cemal-nadir-guler/